Trong khi ông lớn Agribank vẫn chiếm thế thượng phong trong mảng tín dụng nông thôn, một vài ngân hàng thuộc lứa đàn em cũng bắt đầu hướng tới thị trường tiềm năng nhưng vô cùng khắc nghiệt này.

Ngân hàng cổ phần Liên Việt hôm qua trình làng đề án đầu tư phát triển tín dụng nông nghiệp nông thôn vùng ĐBSCL với doanh số cho vay dự kiến 3.000-5.000 tỷ đồng trong giai đoạn 2010-2013. Hạn mức dành riêng cho năm nay vào khoảng 1.200 tỷ đồng. Đề án được xây dựng khá bài bản, với tham vọng phát triển hiệu quả mô hình phú tam nông dựa trên liên kết 5 nhà (Nhà nước, nhà khoa học, ngân hàng, doanh nghiệp và nhà nông), nhằm đưa nguồn vốn lãi suất hợp lý về nông thôn trong bối cảnh tín dụng đen đang là nỗi ám ảnh với bà con nông dân.

Đề án của Liên Việt nhận được cảm tình của nhiều doanh nghiệp kinh doanh và chế biến lúa gạo khu vực ĐBSCL. Phó chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam Phạm Văn Bảy cho biết nhiều doanh nghiệp hội viên gặp khó khi tiếp cận vốn ngân hàng. Mục tiêu xuất khẩu gạo 2010 là 6 triệu tấn, tương đương 3 tỷ USD, để có đủ nguồn vốn phục vụ cho doanh nghiệp trong lĩnh vực này là vấn đề không nhỏ. Các doanh nghiệp thành viên lúc này còn phải mua tạm trữ 1 triệu tấn theo chương trình bình ổn giá của Chính phủ.

"Nếu có hợp đồng xuất khẩu còn đỡ. Chứ vay để thu mua về trữ lại, không dễ gì ngân hàng cho vay. Trong khi đó, chúng tôi cũng cần hỗ trợ vốn để xây dựng hệ thống kho lưu trữ, bảo quản lúa gạo. Nguồn vốn thật bức bách", ông Bảy nói thêm. Theo ông, nếu Liên Việt sớm triển khai đề án, sẽ giúp gỡ khó cho cả doanh nghiệp và bà con nông dân.

ĐBSCL là nơi cung ứng tới 95% sản lượng lúa gạo xuất khẩu của cả nước, song theo ông Nguyễn Trí Ngọc, Cục trưởng Cục Trồng trọt (Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn), một bộ phận không nhỏ nông dân nơi đây không có đất sản xuất. Những người có đất lại thiếu vốn để làm ăn, nhiều người phải tìm đến nguồn vay nặng lãi để rồi đến mùa thu hoạch tiền bán lúa chỉ đủ trả nợ, may ra dư một chút để lo sinh hoạt hằng ngày và chuẩn bị cho vụ kế tiếp.

“Chắc chắn một bộ phận không nhỏ nông dân phải cầu viện tới tín dụng đen và bất luận có đất hay không có đất sản xuất, nhu cầu vốn của người trồng lúa lúc này là rất cần kíp”, ông Ngọc nói thêm.

Nhu cầu lớn, Liên Việt tỏ ra tự tin khi tấn công một cách bài bản vào thị trường nông nghiệp, nông thôn. Sau thương vụ sáp nhập với hệ thống tiết kiệm bưu điện của Tập đoàn Bưu chính Viễn thông VNPT tới đây, Liên Việt sẽ được khai thác 13.000 chi nhánh và điểm giao dịch trên toàn quốc, giúp đưa đồng vốn về quê thuận lợi hơn.

Tuy nhiên, bà Tô Kim Ngọc - Phó giám đốc Học viện Ngân hàng cho rằng không dễ để gặt hái thành công với tín dụng nông nghiệp. Theo bà, nông nghiệp nông thôn là thị trường tiềm năng, lượng khách hàng lớn mà dịch vụ ngân hàng nơi đây chưa phát triển. Trước Liên Việt, cũng đã có một vài ngân hàng thăm dò và tìm cách khai phá, song kết quả còn rất khiếm tốn. Trên thực tế, đây vẫn là thị trường truyền thống của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (Agribank). Agribank có mạng lưới giao dịch và hệ thống tài chính vi mô rộng khắp, len lỏi vào từng ngõ xóm. Với nhiều năm kinh nghiệm làm ăn bài bản, Agribank không dễ bị các ngân hàng đàn em vượt qua.

Rủi ro lớn nhất khi cho vay nông nghiệp nông thôn, theo bà Ngọc, là khả năng thu hồi nợ. Do điều kiện tự nhiên, đôi khi là bất khả kháng, quy mô sản xuất nhỏ, trình độ của người vay chưa cao, nên khả năng thành công của dự án thấp. Các khoản vay thường không lớn, trong khi chi phí và công sức mà ngân hàng bỏ ra nhiều. Việc cho vay ở khu vực này còn lẫn lộn giữa cơ chế thị trường và chính sách ưu đãi. "Các ngân hàng phải lường trước các khó khăn này cũng như tập tục, thói quen của bà con, để thiết kế chính sách cho vay phù hợp", bà Ngọc khuyến cáo.
 
Ông Nguyễn Danh Trọng - Vụ phó Vụ Chính sách tiền tệ (Ngân hàng Nhà nước) thừa nhận, nguồn vốn cho khu vực nông nghiệp nông thôn đang gặp khó, tổng dư nợ cho vay khu vực này chỉ chiếm 20% tín dụng cho toàn bộ nền kinh tế. Tốc độ tăng trưởng dư nợ tín dụng nông nghiệp nông thôn đang chậm dần, chỉ đạt khoảng 20% mỗi năm. Ông cho biết thêm Ngân hàng Nhà nước đang soạn thảo nghị định riêng về tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp nông thôn, nhằm tháo gỡ vướng mắc cho ngân hàng khi cung ứng vốn cho nhà nông.