Nhiều người cứ thấy khớp tay, khớp gối lên cơn đau là lo đi tìm các loại thuốc nam, lá cây mang về sắc uống, hoặc giã nhỏ đắp lên chỗ đau. Một số khác lại cho rằng viêm khớp là bệnh tự miễn, không thuốc thang điều trị. Hai quan niệm cực đoan trên đều có hại.
Căn bệnh của người nghèo
Buổi sáng khi thức dậy,
chưa kịp bước xuống giường, bạn đưa tay cầm điện thoại xem giờ nhưng
các đốt ngón tay đều cứng đơ, tại chỗ các khớp buốt lên từng cơn đau,
phải tập co duỗi một lúc cơn đau mới giảm dần. Nếu cơn đau cứ tái đi tái
lại mỗi ngày như vậy kèm theo sự sưng phù, cứng ở các khớp, bạn có thể
đã mắc bệnh viêm khớp dạng thấp!
Đây là một loại bệnh tự
miễn, những tế bào thân quen trong cơ thể một lúc nào đó trở nên xa lạ,
buộc hệ thống miễn dịch phải tạo ra chất để chống lại. Các bộ phận như
phổi, tim, mống mắt, mạch máu, và đặc biệt là các khớp là những thành
phần dễ ảnh hưởng nhất.
Nữ mắc bệnh viêm khớp
dạng thấp nhiều hơn nam giới, theo tỷ lệ 5:1. Thường gặp nhất ở phụ nữ
sau tuổi 30. Tại Việt Nam, chưa có những khảo sát, nghiên cứu về các yếu
tố nguy cơ dẫn đến thấp khớp, còn theo tài liệu nước ngoài, thói quen
sử dụng thức ăn nhanh, thực phẩm tẩm ướp phụ gia, nhiễm virút, thiếu
vitamin D... ảnh hưởng nhiều đến bệnh viêm khớp. Yếu tố di truyền cũng
đóng vai trò chi phối khá lớn. Nghiên cứu cho thấy, những người mang
nhóm gen HLA - DR4 dễ bị viêm khớp hơn những trường hợp khác. Điều đáng
chú ý, phần lớn bệnh nhân viêm khớp đều thuộc diện thu nhập thấp, khiến
việc điều trị là nỗi lo lớn cho bệnh nhân.
Di chứng nặng nề
Thường bệnh nhân hay
nhầm lẫn viêm khớp với bệnh thoái hoá khớp, lupus đỏ, hay xơ cứng bì, vì
đều có dấu hiệu sưng đau, cứng các khớp. Do vậy, việc chẩn đoán nếu
hoàn toàn dựa vào lâm sàng sẽ thiếu sót. Cách tốt nhất nên kết hợp giữa
lâm sàng và cận lâm sàng (xét nghiệm máu để xác định tốc độ máu lắng,
xác định tỷ lệ viêm nhiễm, chụp X-quang khớp bị đau). Sự kết hợp này
thường mang lại kết quả chính xác, cho biết bệnh nhân có bị viêm khớp
hay không.
Vì sự nhầm lẫn, hay
thái độ thờ ơ với bệnh tật, không ít trường hợp hoặc chạy tìm các loại
cây cỏ về sắc uống, hoặc ra tiệm mua thuốc giảm đau về dùng, có trường
hợp bỏ lơ do bệnh chỉ khó chịu vào buổi sáng và giảm dần cơn đau khi họ
làm việc. Nếu lâu ngày bệnh nhân không thăm khám và điều trị kịp thời,
bệnh viêm khớp sẽ làm biến dạng khớp, gây mất chức năng hoạt động của
các khớp gây co quắp ở ngón tay, chân, teo cơ, không đi lại, sinh hoạt
được như bình thường. Bệnh có thể tiến triển xuống các khớp háng, khớp
gối. Nguy hiểm hơn, nếu viêm khớp chi phối vùng nội tạng, làm viêm phổi
phù thể, viêm mạch máu gây đau nhức, xuất huyết dưới da, viêm van tim...
có thể khiến bệnh nhân tử vong.
Bệnh nhà nghèo, điều trị kiểu nhà giàu
Bệnh nhân bị viêm khớp
cần thực hiện chế độ sinh hoạt ăn uống điều độ, hạn chế thực phẩm tẩm
ướp nhiều chất phụ gia, thức ăn nhanh. Thường xuyên tắm nắng mỗi ngày,
giữ vệ sinh trong lành nơi sinh sống và môi trường làm việc. Những hướng
dẫn này cũng dành cho những ai chưa mắc bệnh.
Vì là loại bệnh tự
miễn, chưa tìm ra nguyên nhân, diễn tiến lại phức tạp nên việc chữa trị
phải có sự chỉ định, theo dõi từng bước từ bác sĩ. Không thể vì một cơn
đau buốt từ các khớp mà bạn đã vội mua thuốc giảm đau về uống. Bởi các
loại thuốc giảm đau có thể gây hại cho bao tử, hội chứng cushing, và hại
cho nội tạng. Việc sử dụng thuốc giảm đau phải dựa trên những chỉ định
của bác sĩ, họ sẽ lựa chọn loại thuốc ít hại nhất, không chứa steroid.
Một nhóm thuốc khác có
thể tác động ngay vào cơ chế tự miễn, gây ức chế miễn dịch gọi là chế
phẩm sinh học. Tuy nhiên, giá các thuốc này rất cao nên dù những chế
phẩm sinh học này đã có mặt tại Việt Nam cách đây ba năm, không phải
bệnh nhân thấp khớp nào cũng có khả năng điều trị. Mỗi đợt điều trị tốn
đến vài chục triệu đồng, và phải điều trị nhiều đợt, lâu dài. Đây cũng
là sự khốn khó cho những ai không may mang bệnh thấp khớp. Những chế
phẩm sinh học này cũng đã bắt đầu được đưa vào danh sách các thuốc thuộc
diện bảo hiểm y tế. Tuy nhiên, chúng chỉ mới ưu tiên cho những trường
hợp ung thư.
|
|
Theo ThS.BS Hồ Phạm Thục Lan
Sài Gòn tiếp thị
|