Chỉ còn chưa đầy 1 tháng nữa các sàn vàng sẽ chính thức đóng cửa. Đến nay nhiều sàn vàng đã ngưng hoạt động, một số sàn đang gấp rút tất toán, xử lý các hợp đồng với NĐT để chuẩn bị đóng cửa. Trong khi đó, không ít sàn vàng lại giới thiệu một số sản phẩm đầu tư mới để tiếp tục duy trì hoạt động.

“Lướt sóng” vàng vật chất, nữ trang

Bên cạnh thông báo thời hạn chấm dứt hoạt động cho vay vàng tài khoản, nhiều sàn vàng thuộc các doanh nghiệp đã giới thiệu đến NĐT sản phẩm đầu tư vàng mới. Đó là đầu tư vàng vật chất thay vì kinh doanh vàng tài khoản trên sàn và không sử dụng đòn bẩy tài chính.

Anh Trần Thanh Hải, một NĐT vàng cho biết anh được nhân viên của Trung tâm Giao dịch vàng Việt Nam (VGB) giới thiệu sản phẩm "Giao dịch vàng vật chất theo kỳ hạn (mã SJCfx)" . Để tham gia, NĐT ký hợp đồng với VGB và đóng tiền giao dịch vàng trực tiếp tại MHB. NĐT chỉ phải đặt cọc một tỷ lệ nhất định 5%.

Chẳng hạn, NĐT đặt cọc 13 triệu đồng có thể mua được 10 lượng vàng nhưng chưa lấy vàng. Đến hạn phải lấy vàng nhưng NĐT chưa đủ tiền để lấy, phải chịu lãi suất ký gửi duy trì trạng thái. Khi tìm được đối tác mua số vàng trên, NĐT bán vàng ra, trừ các khoản lãi suất và thu lại khoản tiền đặt cọc khoản chênh lệch thuộc về NĐT.

Nếu tỷ lệ đặt cọc ban đầu 5% xuống dưới mức 3% do thị trường biến động, hệ thống của VGB sẽ tự động cầm thêm tiền từ tài khoản đầu tư vàng của NĐT tại MHB để lên mức tỷ lệ đặt cọc ban đầu là 5%.

Khi tài khoản của NĐT tại MHB không còn tiền và tỷ lệ đặt cọc xuống dưới 2%, hệ thống sẽ tự động hủy tất cả các lệnh đang treo (bao gồm cả lệnh cắt lỗ - stoploss - mà NĐT tự đặt).

Sau đó, hệ thống sẽ đặt lệnh tất toán mới với khối lượng được tính toán sao cho sau khi khớp lệnh xong thì phần tiền trả về sẽ đủ để duy trì tỷ lệ đặt cọc tài sản của phần còn lại lớn hơn hoặc bằng 5%. Nếu không đủ sẽ stoploss hết toàn bộ khối lượng còn lại của NĐT.

Tương tự với phương thức đầu tư này, Trung tâm Giao dịch vàng 24K mở ra sản phẩm đầu tư vàng nữ trang theo kỳ hạn, NĐT thay vì đặt cọc 5% mua vàng vật chất có thể đặt cọc để mua vàng nữ trang. Kỳ hạn thanh toán 3 ngày, phí mua bán vàng không tính. 3 ngày đầu tiên không tính phí chậm thanh toán, nhưng ngay thứ tư phí chậm thanh toán là 4.000 đồng/ngày đối với các đơn đặt mua vàng; 2.000 đồng/ngày đối với các đơn đặt bán vàng.

Sàn vàng này cho biết sản phẩm này khác với đầu tư vàng trên sàn trước đây là NĐT mua/bán trực tiếp với 24K dựa trên giá chào mua/chào bán chứ không dựa trên những lệnh chờ mua bán của các NĐT trên sàn.

Khối lượng tối thiểu 1 lượng nhưng không quy định hạn mức góp vốn, chỉ cần đặt cọc mua/bán không sử dụng tiền góp vốn. Cơ chế mua/bán là báo giá, khác với khớp lệnh liên tục, đối ứng trước đây.

Thí dụ, trước đây thanh khoản phụ thuộc vào khối lượng đặt mua/bán của NĐT trên sàn, nay với sản phẩm này không hạn chế khối lượng do có liên kết với các cửa hàng vàng của SJC Chợ Lớn. Ngoài ra, NĐT chỉ ký hợp đồng mua/bán cần hợp đồng góp vốn hay cấp hạn mức tín dụng do không sử dụng đòn bẩy tài chính.

Tìm cách lách

Về bản chất, những sản phẩm này giống như giao dịch vàng tài khoản nhưng được đầu tư vàng vật chất vì bản thân ngân hàng không cho vay. Đứng ra hỗ trợ NĐT trong trường hợp này là các công ty kinh doanh vàng và giao dịch trên vẫn thực hiện thông qua sàn, NĐT có thể đặt lệnh trực tuyến, cũng có giá khớp lệnh và dựa theo giá thế giới.

Theo một phó tổng giám đốc ngân hàng, trước đây chưa có sàn vàng, kiểu “lướt sóng” vàng vật chất như trên vẫn phổ biến. NĐT chốt giá mua vào bán ra ở các tiệm vàng tư nhân.

Nếu giá biến động họ có thể mua bán nhiều lượt mỗi ngày. Nếu vàng không có sóng họ mua về cất giữ, chờ sóng mang bán. Vì vậy, nếu đóng cửa sàn vàng, hoạt động “lướt sóng” vàng vẫn diễn ra nhưng dưới hình thức khác.

Hiện nay còn 16 sàn vàng đang tiến hành các biện pháp để chấm dứt hoạt động trước ngày 30/3/2010 theo đúng chỉ đạo của Chính phủ. Nhưng có nguồn tin cho biết có sàn vàng tìm cách “lách” để tránh bị xử lý bằng cách đóng cửa tại Việt Nam nhưng lại mở một công ty khác ở Campuchia, sau đó mở Chi nhánh tại TP.HCM.

NĐT sẽ đóng tiền ở Việt Nam và bên Campuchia sẽ ứng tiền, tránh được việc phải chuyển tiền qua nước này. Hợp đồng đầu tư vàng sẽ gồm 2 thứ tiếng Việt và Campuchia. Theo công ty này, do không mở ở Việt Nam nên sẽ không chịu quy định của pháp luật Việt Nam.

Theo ông Hồ Hữu Hạnh, Giám đốc NHNN chi nhánh TP.HCM, các NĐT nên cẩn trọng trước khi tham gia hình thức đầu tư vàng này vì các công ty mở các sản phẩm trên thường “nắm đằng chuôi”.

Hơn nữa, sau thời hạn đóng cửa sàn vàng kết thúc, công ty nào vẫn tiếp tục kinh doanh, nếu bị cơ quan nhà nước phát hiện, sẽ bị xử lý theo pháp luật. Khi đó, NĐT tham gia cũng bị ảnh hưởng quyền lợi.