Việc Mỹ chấp nhận chuẩn kế toán quốc tế có thể là khởi đầu cho một quy chuẩn thống nhất của toàn thế giới. Nhờ đó, nhà đầu tư sẽ thuận lợi hơn khi so sánh các công ty từ nhiều quốc gia, hay các công ty có thể thu hút vốn một cách dễ dàng từ bất cứ thị trường tiềm năng nào.

Theo đề xuất, một nhóm khoảng 110 công ty lớn, sẽ được cho phép sử dụng các quy chuẩn quốc tế trong các bản báo các tài chính kể từ ngày 15/12/2009. Điều này cũng có nghĩa báo cáo thường niên năm 2009 của các công ty này sẽ phải tuân theo quy chuẩn quốc tế.

Các công ty được chọn là các công ty đáp ứng được yêu cầu nằm trong danh sách 20 công ty lớn nhất thế giới trong các ngành cụ thể đồng thời các đối thủ cạnh tranh của các công ty này đều đã sử dụng quy chuẩn quốc tế.

Ủy ban cho biết sẽ cân nhắc về quy định các công ty lớn của Mỹ chuyển sang sử dụng quy chuẩn quốc tế trong các báo cáo tài chính từ năm 2014 trở đi, đối với các công ty cỡ vừa là 2015 và các công ty nhỏ - chiếm đa số - có thể hoãn đến năm 2016. Theo kế hoạch, quyết định cuối cùng sẽ được đưa ra vào năm 2011.

Một quy chuẩn thống nhất được cho là có lợi cho các nhà đầu tư, nhưng cũng có một số lo ngại về việc chuyển đổi và việc thống nhất các bản báo cáo. Các công ty và kiểm toán Hoa Kỳ sẽ phải làm quen với các quy định về kế toán mới.

EU cho biết họ có quyền chấp thuận hoặc sửa đổi các quy chuẩn được ban hành bởi Tổ chức tiêu chuẩn kế toán quốc tế (IASB), đồng thời cho phép các ngân hàng có thể bỏ qua một số phần của quy chuẩn. Để giải quyết vấn đề này, S.E.C quyết định sẽ chỉ chấp nhận các văn bản áp dụng theo quy chuẩn quốc tế đã được IASB ban hành một cách đầy đủ.

Tuy nhiên, quyết định này lại gây ra một nghi vấn, rằng trong tương lai, liệu S.E.C có cho rằng một quy chuẩn nào đó IASB ban hành là sai hay không. Và liệu Ủy ban các chuẩn mực kể toán tài chính (FASB) có cho phép S.E.C có thể vô hiệu hóa hay thay đổi quy chuẩn đó hay không.

Các tổ chức về chuẩn mực quốc tế hiện đang xem xét thiết lập một hệ thống giám sát mới bao gồm những điều hành viên từ nhiều quốc gia khác nhau, có quyền biểu quyết việc bổ nhiệm trong tổ chức. Có lo ngại rằng nếu nhóm này cũng có khả năng loại bỏ các quy chuẩn, các mưu đồ chính trị có thể phá vỡ tính trung lập của các quyết định đưa ra.

Một vấn đề nữa là sự áp dụng có hệ thống các quy định. Đầu năm nay, các nhà điều hành tại Pháp đã cho phép ngân hàng Pháp Société Générale có thể quy chuyển những thua lỗ từ một vụ bê bối năm 2008 lùi về năm trước. Quyết định này khiến một số thành viên và một số điều hành viên của tổ chức IASB tức giận, song không thay đổi được gì.

Nếu lộ trình thay đổi được chấp nhận, sẽ tạo ra sự thay đổi trong các quy định kế toán về lĩnh vực bán buôn của Mỹ. Trong khi các tổ chức về chuẩn mực kế toán thuộc Hoa Kỳ và quốc tế nỗ lực để thống nhất về các quy tắc, vẫn tồn tại nhiều sự khác biệt cũng như những mảng chưa được đề cập bởi các quy chuẩn quốc tế.

Thông thường, các quy định đều dựa trên các quy chuẩn, đối với các quy chuẩn của Hoa Kỳ, thì sự khác biệt không chỉ là ở bản chất.

Trong rất nhiều trường hợp, các quy tắc quốc tế cần phải có thêm những đánh giá chuyên môn từ các hãng kiểm toán. Đối với các hãng kiểm toán, quy định là công cụ đơn giản nhưng hữu hiệu để chứng minh cho khách hàng một phương án hoàn thiện kế toán được đưa ra là phạm luật. Khi đó, trong trường hợp kiện tụng sau này có liên quan đến các báo cáo tài chính, các quy tắc sẽ trở thành luận điểm bảo vệ.

Vấn đề là liệu hãng kiểm toán nói riêng, giới kiểm toán nói chung, được mong đợi có thể đưa ra các đánh giá chuyên môn như trên, có sẵn sàng làm điều đó?

Phần lớn các công ty chuyên ngành kế toán đều đón nhật quyết định này. Theo David Kaplan, từ PricewaterhouseCoopers thì chuẩn quốc tế tạo cơ hội tốt nhất để đạt được mục tiêu về một quy chuẩn chất lượng cao toàn cầu.

S.E.C cho rằng Ủy ban sẽ tiếp tục tiếp nhận các ý kiến từ cộng đồng về lượng thông tin cần được công bổ từ các công ty Mỹ có sự chuyển đổi - có thể là khá ít cho năm đầu áp dụng thay đổi.

Từ trước IASB hoạt động nhờ tài trợ từ đóng góp của các công ty và các hãng kế toán. Cho đến năm 2002, luật Sarbanes-Oxley được thông qua cho phép tổ chức này có thể thu thuế từ các công ty. Việc thay đổi này là cần thiết để đảm bảo tính trung lập của tổ chức.

Anh Vinh