Mái nhà của thế giới

Nằm trên dãy Hy ma Lạp Sơn hay còn gọi là Hymalaya với độ cao trung bình vào khoảng 4.900 mét, Tây Tạng được gọi là “nóc nhà của thế giới”. Trở thành khu tự trị của Trung Quốc từ năm 1965. Tây Tạng còn được biết đến  như một vương quốc huyền bí của Phật giáo.

Đêm về trên “đất nước của núi tuyết”, một biệt danh khác của Tây Tạng, du khách sẽ có dịp chiêm ngưỡng ngọn núi quanh năm tuyết phủ, những làn mây quyện vào sương tạo nên khung cảnh mờ ảo, ẩn mình trong đó là những ngôi chùa, tu viện, nơi ở của các vị Đạt Lai Lạt Ma…


Thủ phủ của Tây Tạng là Lhasa, nơi cao nhất của thế giới với những ngọn băng sơn sừng sững, trong đó phần đất cao trên 4.500 mét so với mặt nước biển chiếm đến 65% diện tích toàn lãnh thổ. Tương truyền công chúa Văn Thành thời nhà Đường trong thời gian làm dâu xứ Tây Tạng đã ném chiếc nhẫn mà mình vẫn hay đeo và cho những con dê đổ đất vào hồ nước bị ma nữ ám để khắc chế yêu tinh. Theo tiếng Tây Tạng, dê là “ra”, đất là “sa”. Từ đó, chốn này mang tên là Rasa, dần dần biến thành Lhasa, tên gọi phổ biến đến tận ngày nay.


Potala- Biểu tượng của Lhasa

Biểu tượng của thành phố Lhasa là cung điện Potala, theo tiếng Sankrit nghĩa là cung điện của Bồ Tát. Đây là nơi ở và làm việc của các vị Đạt Lai Lạt Ma, lãnh tụ tinh thần của Tây Tạng. Potala được xây dựng trên núi Mabuge (núi Đo), cao hơn thành phố Lhasa tới 9 mét. Đứng tại bất kì phương hướng nào ở điểm cách xa vài km đều có thể nhìn thấy cung Polata. Nó cao đến 13 tầng lầu, giống như một vách đá lớn, tường màu trắng, với từng dây cửa sổ và mái nhà cao thấp khác nhau.


Cung điện Polata được xây dựng vào thế kỉ 7, đánh dấu cuộc hôn nhân chính trị giữa quốc vương Tây Tạng Songtsan Gampo và Văn Thành, công chúa nhà Đường ( con gái của Đường Thái Tông). Tuy nhiên cung điện đã bị phá huỷ hầu hết vào thời Trung Cổ và cho đến thê kỉ 17 mới được Đạt Lai Lạt Ma đời thứ 5 xây dựng lại.


Polata chạy dọc theo một dãy núi thấp nhìn xuống thành phố Lhasa ở hướng nam, cũng là một bộ phận của khu đất có hình chữ nhật nằm ở chân núi. Trung tâm của khu đất có hai phần chính: Bạch cung ở phía Đông và Hồng cung ở phía tây. Cả Bạch cung lẫn Hồng cung đều là sự phát triển của lối thiết kế tu viện Ấn Độ cổ đại. Vật liệu xây dựng cung điện chủ yếu là đá, đất, gỗ. Lúc đó chưa có phương tiện di chuyển, tất cả vật liệu này đều phải dùng dê và sức người để chuyển chở. Toà nhà lớn có hơn 1000 gian phòng, hơn 10.000 Phật điện và 20.000 tượng điêu khắc. Đạt Ma ở trong gian phòng gần vùng nóc, ngăn cản với dân chúng. Trên mái bằng cung điện, các Đạt Ma thổi kèn dài 4 mét để cầu nguyện. Polata rất hoành tráng về mặt của cải nhưng nay không còn thấy các tu sĩ người Tây Tạng nào còn sống ở đó, và người Tây Tạng đi hành lễ cũng chỉ trước cửa hay vòng quanh Polata phía ngoài mà thôi. Dường như các nghi lễ tôn giáo chuyển sang các tu viện khác.


Thiền viện Drepung tráng lệ

Thiền viện Drepung do các đệ tử của Tông Khách Ba, nhà cải cách tôn giáo lớn nhất trong lịch sử Tây Tạng- xây dựng lớn bằng cả ngôi làng. Lúc cao điểm thiền viện có tất cả 10.000 tăng sĩ từ các miền đến học tập. Tông Khách Ba chính là người xây dựng Phật giáo Tây Tạng, sáng lập ra tông phái Hoàng Đạo, là tông phái của Đạt Lai Lạt Ma và Ban Thiền Lạt Ma ngày nay. Từ khá xa, từng đoàn người Tây Tạng hành hương áo quần lam lũ, mang theo áo quần, đồ đạc dắt theo cả gia đình vợ con đến đây hành hương. Đi vài bước, họ lại chắp tay khỏi đầu, trán, cằm, ngực vái lạy rồi rạp sáp mặt đất rất thành kính. Đây là phương thức cầu nguyện phổ biến tại Tây Tạng. Tôn giáo là nền tảng cơ bản để người Tây Tạng tồn tại.


Chính vì thế không có gì ngạc nhiên khi bạn thấy rất nhiều ông bà già Tây Tạng da nhăn nheo, chống gậy lom khom leo lên từng bậc thang, lần xuống từng góc chùa để được đánh lễ (một hành động bày tỏ lòng tôn kính đối với Đức Phật) được xoay các luân chung.

Uống trà bơ ở Tây Tạng

Trên cao nguyên tuyết phủ, không có gì  thú bằng “chiêm” một ngụm trà nóng. Bạn dễ dàng tìm thấy một quán trà bơ của người Tây Tạng, quán nhỏ nhưng đông nên khách ngồi tràn ra ngoài đường. Vào buổi sang trời lạnh ngắt, uống tách trà bơ làm từ trà sữa bò Yak với mùi hơi ngấy nhưng cái hậu ngọt, mùi thơm rất nhẹ nhàng tư nhiên thấy người mình ấm áp hẳn. Chỉ cần 1 NDT (1 nhân dân tệ gần bằng 2000 VND) bạn có thể uống thoải mái, mỗi bàn để sẵn một bình trà  nóng, uống hết thì chủ quán lại châm tiếp bình khác cho khách.


Hành trình đến miền đất Phật sẽ còn thiếu sót nếu bạn chưa ghé thăm Tu viện Palcho ở thung lũng Gyantse. Bên trong tháp có hơn 100.000 bức tranh Phật giáo. Bạn nên thả bộ ngắm mặt nước  Dương Hồ xanh lam trong vắt hoà lẫn với màu trời, một trong bốn nơi thiêng liêng mà người Tây Tạng xem là nơi trú ẩn của các vị thần, hay thăm chùa Tashilumpo, ngôi chùa có giá trị lịch sử lớn thứ hai của phái Gelug, nơi trú ngụ của Ban Thiền Lạt Ma.


Khung cảnh tuyệt đẹp cùng không khí trong lành ở Tây Tạng  sẽ giúp tẩy sạch mỏi ưu phiền và đem lại sự thanh tịnh, an nhàn trong tâm trí mỗi khi du khách đến đây. Đó là  một đặc ân mà du khách có thể nhận thấy được từ  vương quốc Phật giáo này.

Tuấn Anh