Lý do

Chỉ vài tiếng sau khi ban bố tình trạng khẩn cấp, Tổng thống Musharraf đã có bài phát biểu được truyền hình trên cả nước, trong đó ông nhấn mạnh việc ban bố tình trạng khẩn cấp là để hoàn tất tiến trình quá độ sang chế độ cầm quyền dân chủ do giới dân sự lãnh đạo.

Ông Musharraf tuyên bố chủ nghĩa khủng bố và chủ nghĩa cực đoan đã đến điểm giới hạn và chủ quyền của Pakistan đang bị đe dọa, rằng hệ thống chính quyền của Pakistan đã trở nên bị tê liệt bởi sự can thiệp của tòa án.

Ngay sau khi tình trạng khẩn cấp được ban bố, ông Musharraf đã cách chức người đứng đầu Tòa án tối cao Pakistan, người được coi là cản trở chính trị lớn nhất của ông bởi sắp diễn ra phiên tòa quyết định liệu ông có được tiếp tục giữ ghế Tổng thống hay không. Các lực lượng đối lập tại Pakistan cũng bị quân đội đưa vào vòng quản thúc, điện thoại ở thủ đô Islamabad bị cắt và tất cả các đài truyền hình đều bị kiểm soát.

Thực trạng cấp bách

Hiện gần như toàn bộ Tỉnh biên giới Tây Bắc (NWFP) và các khu vực bộ lạc do chính quyền liên bang kiểm soát đã nổi dậy chống lại chính phủ Pakistan để bày tỏ sự ủng hộ Taliban.

Các cuộc thăm dò dư luận do một số tổ chức của Mỹ tiến hành đều cho kết quả rằng việc truy quét các phần tử khủng bố al-Qaeda "cực kỳ mất lòng dân chúng Pakistan", dù chính họ cũng đang phải đối mặt với phong trào này sau khi làn sóng đánh bom liều chết nổ ra ở nhiều thành phố lớn của Pakistan.

Nhóm Taliban người Pakistan tiếp tục từ chối các đề nghị về một lệnh ngừng bắn ở khu vực bắc Waziristan và Nam Waziristan, đồng thời tăng cường giao tranh với binh lính Pakistan tại khu vực Thung lũng Swat thuộc NWFP, nơi quân đội Pakistan đang phải đương đầu với những cuộc tấn công từ mọi đối tượng, trong đó có cả dân bản địa.

Không những vậy, kết quả một cuộc trưng cầu dân ý do tổ chức World Public Opinion (WPO) có trụ sở tại Washington cho thấy chưa đầy một nửa dân thành thị Pakistan ủng hộ cuộc chiến nhằm vào al-Qaeda hay đàn áp những người theo trào lưu chính thống. Báo cáo của WPO cũng cho thấy đa số người dân thành thị Pakistan tin rằng quyết định tấn công Đền thờ Đỏ của chính phủ hồi tháng 7/2007 là một sai lầm.

Vụ đánh bom vào một khu vực quân sự nhạy cảm ngày 30/10 và việc các tay súng chiếm hai đồn cảnh sát tại thung lũng Swat hôm 3/11 vừa qua là một cảnh báo mạnh mẽ đối với chính phủ về sức mạnh của phiến quân.

Giới phân tích cho rằng, Pakistan đang ở trong một tình thế tiến thoái lưỡng nan, nếu không mạnh tay để chặn đà phát triển mạnh mẽ của các phần tử cực đoan, nước này có nguy cơ bị “Taliban hoá”, nếu mạnh tay thì lại vấp phải sự chống đối hết sức mạnh mẽ của công luận.

Ông Musharraf có quá tay?

Phản ứng trước quyết định của ông Musharraf, Ngoại trưởng Mỹ Condoleezza Rice cho biết "Mỹ đã tuyên bố rõ không ủng hộ các hành động không hợp hiến vì các hành động này đưa Pakistan đi trệch con đường dân chủ và trái với luật dân sự”. Bà Rice tuyên bố Mỹ sẽ xem xét lại các khoản viện trợ tài chính hàng tỷ USD cho Pakistan

Khi được hỏi liệu bà có hối tiếc rằng nước Mỹ đã đặt quá nhiều niềm tin vào ông Musharraf trên cương vị lãnh đạo, bà Rice nói: "Nước Mỹ chưa bao giờ đặt hết vốn liếng vào ông Mushrraf".

Trong khi đó, các quan chức Anh đã gọi việc áp đặt tình trạng khẩn cấp là một bước thụt lùi lớn đối với nền dân chủ ở Pakistan. Ngoại trưởng Anh David Miliband tuyên bố: "Chúng tôi biết mối đe dọa hòa bình và an ninh của Pakistan song tương lai của nước này phụ thuộc vào việc sử dụng sức mạnh dân chủ và luật pháp để đạt được các mục tiêu ổn định, phát triển và chống chủ nghĩa khủng bố. Tôi rất lo ngại trước các biện pháp sẽ đưa Pakistan rời xa những mục tiêu này".

Khối Thịnh vượng chung, gồm 53 nước thành viên trong đó có Anh và các thuộc địa trước đây của Anh, cũng lên án quyết định của Musharraf, gọi đó là "một vấn đề gây quan ngại sâu sắc". Tổng thư ký Khối Don McKinnon nói: "Đó là một bước đi sai hướng".

Các chính trị gia đối lập ở Pakistan cũng đã biểu tình phản đối việc áp đặt tình trạng khẩn cấp. Cựu Thủ tướng sống lưu vong Nawaz Sharif đã kêu gọi ông Musharraf từ chức ngay lập tức. Nhà lãnh đạo phe đối lập Benazir Bhutto, một cựu Thủ tướng khác, nói: "Nếu Tướng Musharaff không thay đổi quyết định, sẽ rất khó có các cuộc bầu cử công bằng". Bà cho rằng quyết định này là nhằm hoãn các cuộc bầu cử quốc hội "ít nhất từ một tới hai năm" và tuyên bố đảng của bà sẽ tìm cách lật ngược tình hình.

Một số nhà phân tích cho rằng ông Musharraf có lẽ đã đi quá xa. Theo họ quyết định này rõ ràng không đếm xỉa đến Mỹ và Anh và nhiều nhân vật trong chính quyền Bush có thể coi đây như là một sự “sỉ nhục”.

Ông Husain Haqqani, Giám đốc Trung tâm Quan hệ Quốc tế thuộc trường Đại học Boston, cho rằng ông Musharraf đã quá liều lĩnh. Ông nói: " Ông Musharraf có nguy cơ gây chia rẽ thêm một quốc gia vốn đã phân cực. Trước đây, các tướng lĩnh đã ngừng thực hiện hiến pháp để tước đoạt quyền lực của các nhà lãnh đạo không được lòng dân. Đây là lần đầu tiên một nhà lãnh đạo không được lòng dân đã ngừng thực hiện hiến pháp để cứu vãn vị thế của mình".

Theo các nhà phân tích, quyết định của ông Musharraf đã làm cho việc giải bài toán Pakistan vốn đã rất khó khăn nay lại càng trở nên nan giải. Quyết định này cũng khiến Mỹ có nguy cơ mất đi một đồng minh hết sức quan trọng trong cuộc chiến chống khủng bố và đang đẩy Pakistan đến bên bờ của một cuộc “khủng hoảng toàn diện”.