TS. Nguyễn Thị Vân Anh, Giám đốc Trung tâm Pháp luật cạnh tranh và BV NTD - Trường Đại học Luật Hà Nội nhận xét như vậy tại Hội nghị lấy ý kiến Dự thảo Luật Bảo vệ Người tiêu dùng do Ban soạn thảo Luật, Cục Quản lý cạnh tranh, Bộ Công thương tiến hành sáng 19/8.

Đa số các ý kiến đến từ các cơ quan Nhà nước đều ghi nhận nhiều quyền của NTD vẫn chưa được bảo vệ. Thực tế, khi quan hệ giao dịch với thương nhân, NTD trong nhiều trường hợp bị thiệt thòi mà chưa đủ cơ sở pháp lý, cũng như công cụ hữu hiệu khác để đảm bảo quyền lợi của mình.

Cần chế tài cụ thể với thương nhân

Theo bà Trần Thị Quang Hồng, Viện Khoa học Pháp lý (Bộ Tư pháp), một trong những vấn đề cơ bản trong hệ thống Luật BV NTD là quy định về các hành vi thương mại không lành mạnh. Tại dự thảo Luật, các hành vi thương mại không lành mạnh được gắn với yêu cầu BV NTD tại các giai đoạn trước, trong và sau giao dịch.

Tuy nhiên, các quy định chưa bao quát hết được các hành vi. Hiện quy định vẫn thiếu xử phạt đối hành vi che dấu thông tin về sự tồn tại các dịch vụ khuyến mại, hậu mãi, gây nhầm lẫn hay hiểu lầm về các hoạt động khuyến mại.

Cùng quan điểm, TS. Nguyễn Thị Vân Anh, Giám đốc Trung tâm Pháp luật cạnh tranh và BV NTD - Trường Đại học Luật Hà Nội cho rằng, nên gộp hành vi "gian dối" và "gây hiểu nhầm" của thương nhân đối với người tiêu dùng khi cung cấp thông tin về sản phẩm thành "hành vi lừa dối" đối với NTD thông qua việc cung cấp thông tin sai lệch, không chính xác, không đầy đủ... có thể dẫn đến nhiều hậu quả không có lợi cho NTD trong đó có việc làm NTD bị nhầm lẫm mà thực hiện giao dịch

Theo bà Vân Anh, dự thảo Luật quy định rất nhiều về trách nhiệm của thương nhân nhưng lại không quy định rõ và cụ thể nếu thương nhân vi phạm, không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ trách nhiệm của mình thì sẽ phải chịu chế tài gì, xử lý thế nào trong các văn bản hướng dẫn. Vì khi đối chiếu với Luật BV NTD của Malaysia, hành vi gian dối của thương nhân tại Malaysia có thể bị phạt tù từ 2-3 năm.

Nếu các Luật "đá" nhau, cần ưu tiên Luật nào Bảo vệ NTD cao nhất

Đa số các đại biểu cho rằng, Luật BV NTD cần phải đóng vai trò trung tâm trong hệ thống văn bản pháp luật về BV NTD, điều này cần được xác lập quy định mang tính nền tảng. Theo đó, cần có quy định về cách thức áp dụng các văn bản pháp luật trong trường hợp có sự khác nhau giữa quy định luật này và các quy định của các văn bản khác về BV NTD. Khi đó, sẽ áp dụng các quy định có mức độ BV NTD cao hơn.

"Có thể là quy định các yêu cầu nghiêm ngặt hơn đối với thương nhân nhằm BV NTD, quy định trường hợp NTD được đền bù thiệt hại rộng hơn hoặc mức đền bù cao hơn, quy định giúp cho quyền lợi NTD được khôi phục nhanh chóng", bà Trần Thị Quang Hồng nhận định.

Để cụ thể hơn cách thức BV NTD, bà Hồng đề xuất nguyên tắc xử lý các vụ việc vi phạm đến quyền lợi chính đáng của NTD phải được thực hiện nhanh chóng, kịp thời và ưu tiên khôi phục quyền lợi NTD. Các phương thức và biện pháp giải quyết tranh chấp và xử lý vi phạm liên quan đến NTD cần thuận tiện và đảm bảo khả năng tiếp cận của NTD. Nhưng trong đó, cũng cần chú ý để không lạm dụng việc BV NTD để vi phạm lợi ích chính đáng của thương nhân.

Còn TS. Lê Hồng Hạnh, Viện trưởng Viện Khoa học Pháp lý, Bộ Tư pháp, thì cho rằng, BV NTD cực kỳ khó khăn do tình trạng bất cân xứng thông tin giữa NTD và thương nhân. Ngoài ra, Luật cần phải quy định rõ ràng, cụ thể đầy đủ, hạn chế tình trạng Luật được thông qua nhưng chưa thực hiện vì còn phải chờ văn bản hướng dẫn. Đặc biệt, lĩnh vực BV NTD cần phải quy định rõ ràng, cụ thể thì tính khả thi mới cao.

Chưa quy định rõ NTD mua phải hàng hóa bị che dấu thông tin có được trả lại?

Theo bà Trần Thị Quang Hồng, dự thảo Luật cũng chưa quy định về khả năng ứng xử của NTD khi có những hành vi thương mại không lành mạnh.

“Chẳng hạn, NTD khi mua phải hàng hoá bị che dấu thông tin thì có thể trả lại hàng hoá hay không? Nếu không thể trả lại được thì thiệt hại được xác định như thế nào để NTD có cơ sở đòi đền bù (?)”, bà Hồng đặt giả thiết.

Theo bà Hồng, nên bổ sung việc Nhà nước khuyến khích việc thực hiện chính sách phát hiện và có cơ chế khuyến cáo cộng đồng để tránh các trường hợp cung cấp thông tin không đầy đủ, gây hoang mang cho NTD và làm ảnh hưởng đến lợi ích chính đáng của doanh nghiệp.