Đó là khuyến cáo do Hội đồng Quan hệ đối ngoại châu Âu (ECFR), cơ quan nghiên cứu chính sách đối ngoại và an ninh của EU vừa được thành lập hồi tháng trước, đưa ra trong một báo cáo được công bố hôm qua. Nga đã trở thành một vấn đề gây chia rẽ nhất trong EU kể từ khi cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Donald Rumsfeld "chia tách" châu Âu "cũ" và châu Âu "mới" trước cuộc chiến tranh Iraq hồi năm 2003.

Theo báo cáo, chiến lược vào thập niên 90 của EU nhằm "dân chủ hóa" và "phương Tây hóa" một nước Nga khi đó đang yếu thế và bị nợ nần nay đã phá sản, các nước thành viên EU đã gây tổn hại đến cách tiếp cận chung bằng cách ký kết các thỏa thuận có tính chất quốc gia với Nga. Hãng tin Reuters dẫn lời ông Joschka Fischer, cựu Ngoại trưởng Đức và là đồng Chủ tịch ECFR, nói rằng, ngày nay chính Điện Kremlin "lập lịch trình cho quan hệ EU-Nga" và người Nga làm việc này theo cách "ngày càng xa rời luật chơi". Các tác giả của báo cáo là Mark Leonard và Nicu Popescu cho rằng EU nên vận dụng một chiến lược mới để giữ Nga trong khuôn khổ luật chơi và đồng ý một hệ thống cảnh báo sớm về quan hệ song phương với Nga nhằm giúp cho các nước đối tác châu Âu tránh được những hành động bất ngờ của Nga.

Báo cáo cho rằng EU hiện đang bị chia rẽ bởi hai cách tiếp cận chính đối với Nga: một là xử lý "mối đe dọa" Nga bằng chính sách "ngăn chặn mềm"; hai là, đón nhận một đối tác tiềm năng trong quy trình hội nhập từ từ vào hệ thống châu Âu. Các tác giả báo cáo gọi Hy Lạp và Síp là những "con ngựa thành Troy" khi bảo vệ những quan điểm gần gũi với các quyền lợi của Nga. Ba Lan và Lithuania được xem là những "chiến binh Chiến tranh lạnh mới", do có thái độ thù địch và sẵn sàng dùng quyền phủ quyết để ngăn chặn các cuộc thương thuyết giữa EU với Nga.

Nhưng giữa hai thái cực này, theo báo cáo, lại có nhiều sắc thái hành vi khác nhau. Đức, Pháp, Ý và Tây Ban Nha được mô tả là những "đối tác chiến lược" đã tạo dựng các mối quan hệ đặc biệt với Điện Kremlin, đôi khi làm ảnh hưởng đến các mục tiêu của EU, chẳng hạn như chính sách năng lượng và quan hệ với các nước Xô viết trước đây. Mười nước trải dài từ đông sang tây - bao gồm Áo, Bỉ, Bulgaria, Phần Lan, Hungary, Luxemburg, Malta, Slovakia, Slovenia và Bồ Đào Nha - là những nước "thực dụng thân thiện", do có xu hướng đặt vấn đề kinh tế trước chính trị trong quan hệ với Moscow. Chín nước khác bao gồm các thành viên cũ và mới gồm: Anh, Cộng hòa Czech, Đan Mạch, Estonia, Ireland, Latvia, Hà Lan, Thụy Điển và Romania - là những nước "thực dụng lãnh đạm", tức chỉ trích Nga về các vấn đề nhân quyền và dân chủ nhưng vẫn muốn làm ăn với Nga.

Báo cáo của ECFR cho rằng EU nên thúc đẩy việc thực thi tất cả các thỏa thuận và tiêu chuẩn quốc tế mà Nga có cam kết và biến việc Nga tuân thủ luật chơi là điều kiện để tham gia vào nhóm G8. Các nước châu Âu cũng được yêu cầu giao cho Ủy ban châu Âu quyền phê chuẩn trước các thỏa thuận về năng lượng, cũng như quyền sử dụng các quy định về cạnh tranh để điều tra các thỏa thuận năng lượng với Nga.

Giới quan sát cho rằng sẽ cần không ít thời gian để khắc phục sự chia rẽ trong nội bộ EU trong vấn đề hành xử với Nga.